Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì cho kiểm kê khí nhà kính 2026?

Quyết định 42/2026/QĐ-TTg cập nhật danh mục 2.441 cơ sở phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính. Đồng thời, cơ quan chức năng đề xuất bổ sung 217 chỉ tiêu thống kê nhằm hoàn thiện hệ thống dữ liệu phát thải. Trước những thay đổi này, doanh nghiệp cần chủ động rà soát nguồn phát thải, thu thập dữ liệu hoạt động và xây dựng quy trình kiểm kê phù hợp để đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.

Kiểm kê khí nhà kính đang trở thành nhiệm vụ quan trọng trong hoạt động quản lý môi trường và phát triển bền vững của doanh nghiệp. Với những cập nhật pháp lý trong năm 2026, các cơ sở thuộc diện bắt buộc cần chủ động xác định phạm vi kiểm kê, đánh giá chất lượng dữ liệu đầu vào và hoàn thiện phương pháp tính toán phát thải. Việc chuẩn bị từ sớm sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao tính chính xác của báo cáo, hạn chế sai sót và đáp ứng yêu cầu quản lý ngày càng chặt chẽ.

Với doanh nghiệp, hai thông tin này đi liền nhau: Nghĩa vụ đã rõ, còn cách thu thập và chuẩn hóa dữ liệu đang tiếp tục được hoàn thiện. Bài viết tóm lược những điểm cần nắm và gợi ý cách chuẩn bị.

Doanh nghiệp nào phải kiểm kê khí nhà kính theo Danh mục năm 2026?

Có 2.441 cơ sở nằm trong Danh mục cập nhật năm 2026 và phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính. Danh mục được ban hành kèm Quyết định 42/2026/QĐ-TTg, có hiệu lực từ ngày 25/09/2026.

Ngành quản lý	Số cơ sở
Công Thương	1.916
Xây dựng (53 cơ sở giao thông vận tải, 411 cơ sở xây dựng)	464
Nông nghiệp và Môi trường	61
Tổng	2.441

Sáu lĩnh vực thuộc diện kiểm kê gồm năng lượng; giao thông vận tải; xây dựng; các quá trình công nghiệp; nông nghiệp, lâm nghiệp và sử dụng đất; chất thải.

Cơ sở trong Danh mục thực hiện kiểm kê theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương hoặc Bộ Xây dựng, sau đó lập và nộp báo cáo theo Nghị định 06/2022/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 119/2025/NĐ-CP và Nghị định 83/2026/NĐ-CP). Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố đôn đốc cơ sở trên địa bàn và chịu trách nhiệm về độ chính xác của danh sách tại địa phương.

Khoảng trống số liệu: kiểm kê đang vướng ở đâu?

Số liệu phục vụ kiểm kê hiện chủ yếu mới dừng ở Bậc 1 và nhiều hoạt động vẫn chưa có dữ liệu. Nhận định này do bà Đỗ Thị Hồng, Phó Trưởng ban Thống kê xã hội và Môi trường (Cục Thống kê, Bộ Tài chính), nêu tại hội thảo về nâng cao năng lực quản lý dữ liệu theo Khung minh bạch tăng cường (ETF) của Thỏa thuận Paris.

Theo đánh giá của cơ quan thống kê, bức tranh chung và theo từng lĩnh vực như sau:

• Chung: dữ liệu thiếu phân tổ, chưa có hệ số phát thải quốc gia, độ tin cậy còn hạn chế, nhất là ở nông nghiệp, lâm nghiệp, sử dụng đất và chất thải.
• Năng lượng: hệ số phát thải đang dùng mặc định của IPCC. Nguồn số liệu chính là bảng cân bằng năng lượng của Bộ Công Thương nhưng còn thiếu chi tiết ở nhiều tiểu lĩnh vực.
• Các quá trình công nghiệp: trong 8 tiểu lĩnh vực, 5 có số liệu một phần và 3 chưa có số liệu (công nghiệp điện tử, sản xuất và sử dụng sản phẩm khác, các quá trình công nghiệp khác). Một số hệ số đang dùng đã cũ.
• Xây dựng: chưa có số liệu cho gạch ngói, ốp lát, đá ốp lát, tấm lợp; số liệu clinker xuất nhập khẩu chưa ổn định. Đáng chú ý, theo thống kê được dẫn trong bài, Việt Nam đứng thứ ba thế giới về sản xuất xi măng.
• Giao thông vận tải: chưa có số liệu cho hàng không quốc tế, hàng hải quốc tế, đánh bắt thủy sản, vận tải đường ống và phương tiện không tham gia giao thông.

Trong khi đó, ETF đòi hỏi kết quả kiểm kê phải đầy đủ, chính xác, nhất quán và minh bạch, ưu tiên hệ số phát thải quốc gia cùng việc đánh giá độ không chắc chắn.

217 chỉ tiêu mới và lộ trình đến năm 2030

Cơ quan thống kê đề xuất bổ sung 217 chỉ tiêu thống kê cho sáu lĩnh vực kiểm kê, triển khai theo hai giai đoạn đến năm 2030. Đây là đề xuất, chưa phải quy định đã ban hành.

Lĩnh vực các quá trình công nghiệp có nhiều chỉ tiêu nhất (106 chỉ tiêu), lĩnh vực chất thải ít nhất. Đáng lưu ý, 175 trên 217 chỉ tiêu, tức hơn 80%, hiện chưa có ở bất kỳ nguồn nào và cần xây dựng kênh thu thập hoàn toàn mới.

Giai đoạn	Số chỉ tiêu	Trọng tâm
2025-2027	87	Nguồn phát thải lớn, dễ kiểm soát; đã có hạ tầng và hệ thống báo cáo; doanh nghiệp có năng lực kỹ thuật, tài chính
2028-2030	130	Nguồn phát thải phân tán, khó thu thập; cần đầu tư lớn cho hạ tầng, nâng cao năng lực; công nghệ còn mới

Để thực hiện, cơ quan thống kê đề xuất bốn hướng giải pháp:

• Hoàn thiện Hệ thống quốc gia về kiểm kê khí nhà kính.
• Ban hành hệ thống chỉ tiêu theo 6 nhóm, kèm biểu mẫu và hướng dẫn ghi biểu thống nhất.
• Phân công trách nhiệm cung cấp số liệu đến từng chỉ tiêu, vì mỗi lĩnh vực có nhiều bộ, ngành tham gia.
• Đưa các chỉ tiêu và phân tổ còn thiếu vào hệ thống chỉ tiêu thống kê của các bộ, ngành.

Doanh nghiệp nên chuẩn bị gì ngay từ bây giờ?

Doanh nghiệp không cần chờ hệ thống chỉ tiêu hoàn thiện mới bắt đầu chuẩn bị dữ liệu, vì phần lớn khoảng trống nằm ở số liệu hoạt động thiếu chi tiết. Dưới đây là các bước thực hành chung, không thay thế hướng dẫn chính thức của cơ quan quản lý:

• Kiểm tra tên cơ sở trong Danh mục ban hành kèm Quyết định 42/2026/QĐ-TTg và xác định ngành quản lý (Công Thương, Xây dựng hoặc Nông nghiệp và Môi trường) để biết hướng dẫn nào áp dụng.
• Xác định phạm vi và các nguồn phát thải của cơ sở: nhiên liệu, điện, quá trình sản xuất, phương tiện vận chuyển, chất thải.
• Thu thập số liệu hoạt động ở mức chi tiết nhất có thể, theo loại nhiên liệu, dây chuyền hoặc từng tháng, thay vì chỉ ghi số tổng.
• Lưu đầy đủ chứng từ gốc như hóa đơn điện, nhiên liệu và sản lượng để có thể truy vết khi cần.
• Chỉ định đầu mối phụ trách và theo dõi các hướng dẫn mới từ Bộ quản lý ngành.

CIC và Netzero2050 đồng hành cùng doanh nghiệp

Netzero2050 là thương hiệu tư vấn phát triển bền vững của CIC, đồng hành cùng doanh nghiệp trên lộ trình hướng tới Net Zero. Các mảng tư vấn hiện gồm chứng nhận công trình xanh, LCA-EPD và tín chỉ carbon.

Công ty Cổ phần Công nghệ và Tư vấn CIC là đơn vị tư vấn công nghệ và phân phối giải pháp phần mềm cho lĩnh vực AEC (kiến trúc, kỹ thuật, xây dựng). Danh mục năm 2026 có 411 cơ sở thuộc lĩnh vực xây dựng, nên dữ liệu phát thải trong vật liệu và thi công là chủ đề gần gũi với cộng đồng doanh nghiệp mà CIC phục vụ.

Mời bạn trao đổi cùng chúng tôi. Nếu doanh nghiệp bạn nằm trong Danh mục hoặc đang cân nhắc chuẩn bị cho kiểm kê khí nhà kính, hãy liên hệ để cùng trao đổi về dữ liệu, quy trình và lộ trình giảm phát thải.

• Hotline: 0866 059 659 – 033 226 8626
• Email: info@cic.com.vn
• Website: www.netzero2050.vn | www.cic.com.vn

Nguồn tham khảo:

Báo Điện tử Chính phủ
VnEconomy
Quyết định 42/2026/QĐ-TTg