Ai Được Tích Hợp Trong Phần Mềm Tạo Lập Mô Hình Bim

Sự xuất hiện của AI đang mở ra một cách tiếp cận mới trong quy trình BIM, khi nhiều thao tác vốn phụ thuộc vào kinh nghiệm, tra cứu thủ công hoặc lập trình có thể được hỗ trợ thông minh hơn. Từ truy vấn dữ liệu, tự động hóa công việc đến trực quan hóa phương án, các tính năng AI mới đang từng bước thay đổi cách đội ngũ thiết kế và BIM khai thác phần mềm trong thực tế.

AI đang đi thẳng vào môi trường làm việc quen thuộc của kiến trúc sư, kỹ sư và chuyên gia BIM: Revit, ALLPLAN, MicroStation, Tekla Structures. Giá trị thực tế nhất hiện nay không phải là phần mềm tự thiết kế toàn bộ công trình, mà là giúp con người khai thác mô hình nhanh hơn, giảm thao tác lặp lại và thử nghiệm nhiều phương án hơn.

Sự thay đổi đáng chú ý không nằm ở một lời hứa xa vời rằng AI sẽ thay thế người thiết kế. Ngay trong các phiên bản phần mềm hiện hành, AI đã có thể hỗ trợ tìm đúng lệnh, truy vấn dữ liệu mô hình bằng ngôn ngữ tự nhiên, tạo mã lệnh cho tác vụ lặp lại, đề xuất mẫu phù hợp và rút ngắn thời gian trực quan hóa ý tưởng.

Tuy nhiên, để đánh giá đúng xu hướng này, cần phân biệt AI với tự động hóa truyền thống. Một quy tắc, macro hay đoạn mã thực hiện cùng một thao tác với cùng một đầu vào là tự động hóa. AI chỉ thực sự tham gia khi hệ thống diễn giải ngôn ngữ, tạo nội dung, nhận dạng mẫu, xếp hạng phương án hoặc đưa ra đề xuất dựa trên dữ liệu. Trong nhiều quy trình mới, AI giúp tạo hoặc lựa chọn cách làm; phần mềm BIM sau đó thực thi bằng các lệnh có thể kiểm tra và lặp lại.

I. BA NHÓM ỨNG DỤNG AI ĐANG ĐỊNH HÌNH LẠI CÔNG VIỆC BIM

1. Trợ lý thông minh ngay trong phần mềm

Thay vì phải ghi nhớ vị trí của hàng trăm lệnh hoặc tìm kiếm qua nhiều trang tài liệu, người dùng có thể đặt câu hỏi bằng ngôn ngữ tự nhiên. Trợ lý AI có thể giải thích chức năng, hướng dẫn quy trình và, ở một số sản phẩm, đọc ngữ cảnh của mô hình để truy vấn hoặc thực hiện tác vụ.

Người dùng có thể yêu cầu tìm các cửa trên một tầng, giải thích cách tạo mặt cắt hoặc hỗ trợ thiết lập một view. Giá trị lớn nhất của nhóm công cụ này là giảm ma sát khi sử dụng phần mềm: người mới tiếp cận nhanh hơn, còn người có kinh nghiệm tiết kiệm thời gian tra cứu và thao tác.

2. Hỗ trợ tự động hóa các tác vụ lặp lại

Trong dự án BIM, nhiều giờ làm việc được dành cho các công việc có quy luật rõ ràng như đổi tên hàng loạt, chuẩn hóa thuộc tính, tạo báo cáo, cập nhật tệp, bố trí view hoặc xử lý bản vẽ. Các tác vụ này vốn có thể được tự động hóa bằng rule, macro, Dynamo, Python hoặc API.

Điểm mới là AI giúp người dùng mô tả nhu cầu bằng ngôn ngữ tự nhiên, sau đó gợi ý hoặc tạo đoạn mã phù hợp. Nhờ vậy, khả năng tự động hóa không còn bị giới hạn trong nhóm chuyên gia lập trình. Dù vậy, đoạn mã do AI sinh ra vẫn phải được kiểm tra: AI hỗ trợ xây dựng công cụ, nhưng tính đúng đắn của quy trình, dữ liệu đầu vào và kết quả đầu ra vẫn thuộc trách nhiệm của con người.

3. Tạo phương án và trực quan hóa nhanh hơn

AI tạo sinh có thể biến mô hình khối, ảnh chụp màn hình hoặc mô tả bằng văn bản thành nhiều hình ảnh minh họa trong thời gian ngắn. Ở giai đoạn ý tưởng, điều này giúp nhóm thiết kế thử nghiệm phong cách, vật liệu, bối cảnh và cách thể hiện trước khi đầu tư vào quy trình dựng hình hoàn chỉnh.

Bên cạnh đó, các công cụ thiết kế tạo sinh có thể sinh và so sánh nhiều phương án dựa trên mục tiêu, tham số và ràng buộc do người dùng đặt ra. Cần lưu ý: generative design không đồng nghĩa với generative AI. Nhiều quy trình generative design dựa trên thuật toán tối ưu, mô hình tham số và các quy tắc xác định; chúng chỉ nên được gọi là AI khi có thành phần học máy hoặc được nhà phát triển xác nhận.

II. AI ĐANG XUẤT HIỆN NHƯ THẾ NÀO TRONG CÁC PHẦN MỀM BIM?

1. Autodesk Revit: giao tiếp với mô hình bằng ngôn ngữ tự nhiên

Nguồn ảnh: Autodesk

Trong Revit 2027, Autodesk Assistant in Revit có thể hỗ trợ trợ giúp theo ngữ cảnh, truy vấn mô hình và một số thao tác chỉnh sửa mô hình bằng câu lệnh tự nhiên. Các ví dụ do Autodesk công bố gồm tìm phần tử theo tầng, tạo floor plan, áp dụng view template, gắn room tag, tạo sheet và xuất PDF.

Điều quan trọng là Autodesk đang ghi rõ đây là Tech Preview. Người dùng được tiếp cận sớm để trải nghiệm và phản hồi; khả năng, độ chính xác và quy trình có thể tiếp tục thay đổi. Doanh nghiệp nên thử nghiệm trong phạm vi có kiểm soát, không mặc định coi đây là chức năng đã ổn định cho mọi quy trình sản xuất.

Revit cũng có Generative Design, sử dụng các study được xây dựng trên Dynamo để tạo và đánh giá nhiều phương án theo mục tiêu, đầu vào và tham số. Công cụ phù hợp với các bài toán như bố trí không gian, khảo sát phương án hình khối hoặc tối ưu theo tiêu chí định lượng. Chuyên gia vẫn phải xác định đúng bài toán, ràng buộc và tiêu chí đánh giá.

Đọc chi tiết thêm về tính năng của Revit 2027: Revit 2027: Bước tiến mới với AI và hệ sinh thái Autodesk Forma 

2. ALLPLAN: AI cho trực quan hóa và hỗ trợ chuyên môn

Nguồn ảnh: ALLPLAN

ALLPLAN đưa AI vào cả giai đoạn ý tưởng lẫn quá trình tiếp cận tri thức. AI Visualizer và kết nối với Veras AI Visualizer của EvolveLAB hỗ trợ tạo hình ảnh từ hình học sơ bộ, vật liệu, ảnh đầu vào hoặc mô tả bằng văn bản. Đây là công cụ hữu ích để thử nhanh phong cách kiến trúc, không khí, vật liệu và bối cảnh ở giai đoạn đầu.

Trong hệ sinh thái ALLPLAN 2026, AI Assistant trên nền tảng Connect cung cấp hướng dẫn về quy trình ALLPLAN, tiêu chuẩn và thực hành AEC, đồng thời có thể đưa ra gợi ý cho các câu hỏi từ tiêu chuẩn xây dựng đến hỗ trợ lập trình.

Các hình ảnh AI nên được hiểu là phương tiện tạo cảm hứng và truyền đạt ý tưởng, không phải bằng chứng rằng phương án đã đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Hình ảnh thuyết phục về thị giác vẫn có thể chứa chi tiết không khả thi, không đúng vật liệu hoặc không phù hợp với mô hình BIM gốc.

3. MicroStation: AI mở rộng khả năng tự động hóa bằng Python

Nguồn ảnh: Bentley

Trong MicroStation 2026, Bentley giới thiệu Python Assistant và Bentley Copilot dưới dạng Technology Preview. Python Assistant hỗ trợ tạo, giải thích, chỉnh sửa và tái sử dụng script Python. Người dùng có thể mô tả tác vụ như cập nhật hàng loạt tệp, tạo báo cáo hoặc chỉnh sửa lặp lại các đối tượng trong mô hình; AI hỗ trợ viết mã, sau đó Python thực thi tác vụ theo logic xác định.

Đây là ví dụ điển hình cho sự kết hợp giữa AI và tự động hóa: AI tạo hoặc hỗ trợ hoàn thiện script, nhưng việc chạy script là tự động hóa chứ không phải AI tự ra quyết định kỹ thuật. Bentley Copilot hướng tới hỗ trợ theo ngữ cảnh ngay trong môi trường mô hình hóa, giúp người dùng tìm hướng dẫn, học cách sử dụng và giảm thời gian làm quen với phần mềm.

Vì các tính năng này được công bố ở giai đoạn Technology Preview, doanh nghiệp cần đánh giá trên bộ dữ liệu thử nghiệm, kiểm tra mã do AI sinh ra và duy trì quy trình phê duyệt trước khi áp dụng rộng rãi.

Tìm hiểu thêm về tính năng của MicroStation 2026 qua bài viết: MicroStation 2026: Phần mềm CAD thông minh hơn cho Kỹ thuật Hạ tầng

4. Tekla Structures: từ trợ lý đến lựa chọn mẫu bản vẽ bằng AI

Nguồn ảnh: Tekla Structures

Trimble Assistant for Tekla hỗ trợ người dùng tìm câu trả lời dựa trên tài liệu sản phẩm; nhánh Developer Assistant hỗ trợ khai thác Tekla Structures Open API và phát triển ứng dụng. Theo tài liệu hiện hành của Trimble, nền tảng trợ lý mới vẫn đang trong quá trình phát triển, còn Developer Assistant trong Tekla Structures 2025 và 2026 được ghi nhận là tính năng Preview.

Ở khâu hồ sơ chế tạo, AI Cloud Fabrication Drawings sử dụng AI để phân loại các bản vẽ đã hoàn thiện của doanh nghiệp trong thư viện đám mây và tìm mẫu phù hợp nhất cho cấu kiện cần tạo bản vẽ mới. Trong Tekla Structures 2026, hệ thống có thể hiển thị tối đa ba kết quả phù hợp, cho phép người dùng xem trước rồi lựa chọn clone bản vẽ hoặc dùng bộ thiết lập tương ứng. Trimble cũng nhấn mạnh bước human in the loop để người dùng tinh chỉnh đề xuất của AI.

Tính năng này vẫn thuộc nhóm Preview. Hiệu quả phụ thuộc đáng kể vào chất lượng, tính nhất quán và độ phong phú của kho bản vẽ quá khứ. Nếu dữ liệu cũ thiếu chuẩn hóa, AI khó có thể đề xuất một đầu ra chuẩn hóa.

III. AI KHÔNG THAY THẾ CHUYÊN GIA BIM

AI có thể tạo câu trả lời rất nhanh, nhưng tốc độ không đồng nghĩa với độ tin cậy. Trong môi trường BIM, một thay đổi tưởng như nhỏ có thể ảnh hưởng đến thống kê khối lượng, phối hợp liên bộ môn, hồ sơ phát hành và công tác thi công.

Chuyên gia BIM vẫn giữ những vai trò không thể chuyển giao hoàn toàn cho AI:

• Xác định yêu cầu thông tin, tiêu chuẩn và mục đích sử dụng mô hình;
• Thiết lập ràng buộc kỹ thuật và tiêu chí đánh giá phương án;
• Kiểm tra tính đúng đắn của model, script, bản vẽ và dữ liệu đầu ra;
• Đánh giá khả năng thi công, an toàn, chi phí và tuân thủ quy định;
• Phê duyệt thay đổi và chịu trách nhiệm chuyên môn.

Cách tiếp cận phù hợp không phải là giao mô hình cho AI, mà là tổ chức một quy trình trong đó AI đề xuất, hệ thống kỹ thuật thực thi hoặc kiểm tra, còn con người kiểm soát quyết định cuối cùng.

Đọc thêm về bài viết: 5 nguyên tắc áp dụng BIM hiệu quả tại Việt Nam

IV. DOANH NGHIỆP NÊN CHUẨN BỊ GÌ?

1. Chuẩn hóa dữ liệu trước khi kỳ vọng vào AI

AI học hoặc suy luận từ dữ liệu mà hệ thống được phép sử dụng. Vì vậy, cần chuẩn hóa family, object, thuộc tính, quy tắc đặt tên, template, bản vẽ mẫu và cấu trúc thư viện. Dữ liệu sạch không chỉ phục vụ AI mà còn nâng chất lượng BIM ngay trong hiện tại.

2. Chọn bài toán nhỏ, đo được hiệu quả

Nên bắt đầu với một quy trình có tần suất cao và rủi ro thấp, chẳng hạn tra cứu tài liệu, tạo script hỗ trợ đổi tên, phân loại bản vẽ mẫu hoặc thử phương án trực quan. Doanh nghiệp cần đặt chỉ số rõ ràng: thời gian tiết kiệm, tỷ lệ phải sửa, mức độ tuân thủ tiêu chuẩn và phản hồi của người dùng.

3. Thiết lập cơ chế kiểm tra của con người

Mọi script, thay đổi mô hình hoặc bản vẽ do AI đề xuất cần có người kiểm tra phù hợp với mức độ rủi ro. Với tính năng Preview hoặc Tech Preview, nên sử dụng bản sao mô hình, môi trường thử nghiệm và nhật ký đánh giá trước khi đưa vào dự án thật.

4. Xây dựng chính sách dữ liệu và bảo mật

Trước khi gửi model, bản vẽ, prompt hoặc tài liệu dự án lên dịch vụ AI, doanh nghiệp cần kiểm tra điều khoản sử dụng, vị trí xử lý dữ liệu, quyền sở hữu đầu ra và yêu cầu bảo mật của chủ đầu tư. Không nên đưa dữ liệu nhạy cảm vào công cụ nếu chưa xác định rõ phạm vi sử dụng.

5. Phát triển năng lực kết hợp BIM, dữ liệu và tự động hóa

Đội ngũ BIM trong giai đoạn mới không nhất thiết phải trở thành lập trình viên chuyên nghiệp, nhưng cần hiểu logic dữ liệu, API, script và phương pháp kiểm thử. Khả năng đặt câu hỏi đúng, mô tả quy trình rõ và kiểm chứng đầu ra sẽ ngày càng quan trọng.

V. TỪ CÔNG CỤ BIM ĐẾN MÔI TRƯỜNG LÀM VIỆC CÓ AI

Revit, ALLPLAN, MicroStation và Tekla Structures cho thấy một xu hướng chung: AI đang được tích hợp ngay tại nơi mô hình và dữ liệu kỹ thuật được tạo lập. Trước mắt, giá trị rõ nhất không phải là thay thế người thiết kế, mà là giúp con người tiếp cận phần mềm nhanh hơn, mở rộng tự động hóa, khai thác dữ liệu thuận tiện hơn và thử nghiệm nhiều phương án hơn.

Doanh nghiệp đi trước sẽ không phải là doanh nghiệp dùng nhiều công cụ AI nhất. Đó sẽ là doanh nghiệp có dữ liệu đủ tốt, quy trình đủ rõ và cơ chế kiểm soát đủ chặt để biến AI thành năng lực sản xuất thực sự.

CÔNG TY CỔ PHẦN CÔNG NGHỆ VÀ TƯ VẤN CIC

Trụ sở chính: VG Building, 235 Nguyễn Trãi, P. Khương Đình, TP. Hà Nội

Mr.Thành: 0966.9040.15

• Tư vấn các phần mềm liên quan đến BIM : Revit, Tekla, Allplan, Autodesk Construction Cloud, Dalux, Procore,…
• Tư vấn về Đô thị thông minh (Smart City)
• Tư vấn tạo lập mô hình BIM (3D, 4D,5D, 6D) phù hợp với quy định của pháp luật bằng các công cụ dựng hình: Revit, Tekla, Allplan
• Tư vấn thẩm tra mô hình BIM
• Tư vấn đào tạo BIM theo quy định của pháp luật và ISO-19650
• Tư vấn Mô hình số song sinh (Digital Twins)
• Tư vấn chiến lược và các công cụ AI trong xây dựng